U okviru terenske posjete projektima koji se realizuju u okviru IPA–IPA i Interreg–IPA programa prekogranične saradnje, 21. maja 2026. godine predstavnici Generalnog direktorata Evropske komisije za proširenje i istočno susjedstvo (DG ENEST), Delegacije Evropske unije u Republici Srbiji, Ministarstva za evropske integracije Republike Srbije, Direkcije za evropske integracije Bosne i Hercegovine i programskih struktura posjetili su projektne lokacije u Sremskoj Mitrovici i Sremskim Karlovcima.
Nuria Aldao, predstavnica DG ENEST-a, Nemanja Martinović, pomoćnik ministra za evropske integracije, Konstantinos Soupilas, predstavnik Delegacije Evropske unije u Srbiji, i Sandra Memišević, šefica Odsjeka za programe transnacionalne saradnje u Direkciji za evropske integracije Bosne i Hercegovine, sa svojim delegacijama, posjetili su Carsku palatu Sirmiuma u Sremskoj Mitrovici, gdje su predstavljeni rezultati projekta „Doživite rimsko naslijeđe na Drini i Savi – Put rimskih imperatora”, realizovanog u okviru Programa prekogranične saradnje Srbija–Bosna i Hercegovina. Projekat su na lokalitetu predstavili Dušanka Stanković, menadžerica projekta i viša konzervatorica, i Slaviša Petrović, direktor Turističke organizacije Srebrenica.
Tokom obilaska poseban akcenat stavljen je na mozaike u Sremskoj Mitrovici, koji su rekonstruisani kroz projekat i integrisani u turističku ponudu Carske palate. Delegacija je imala priliku da, uz stručno vođenje, obiđe lokalitet i upozna se sa značajem Sirmiuma kao jednog od najvažnijih arheoloških lokaliteta u regionu.
Kroz ovaj projekat zaštićen je i valorizovan arheološki lokalitet Roman Municipium u Skelanima, rekonstruisani su mozaici u Sremskoj Mitrovici, izrađena je strategija razvoja turizma za Srebrenicu, kao i tri certificirane turističke rute koje povezuju arheološke lokalitete sa drugim lokalnim atrakcijama. Organizovana je i manifestacija „Roman Days”, koja je doprinijela promociji kulturnog naslijeđa.
Nakon obilaska Carske palate, delegacija je posjetila Turističku organizaciju Grada Sremska Mitrovica, gdje su predstavljeni rezultati projekta „Zajedno za kulturni turizam – Prekogranična saradnja za unapređenje socio-ekonomskog razvoja i očuvanje tradicionalnih rukotvorina”.
Projekat je bio usmjeren na očuvanje tradicionalnih zanata, razvoj kulturnog turizma i ekonomsko osnaživanje žena zanatlija i umjetnica. Više od 200 žena učestvovalo je u obukama, radionicama i mentorskoj podršci, kroz koje su unaprijedile znanja iz oblasti dizajna, brendiranja i plasmana proizvoda na tržište. Tradicionalne tehnike, kao što su tkanje, pletenje i vez, dobile su novu vrijednost kroz savremeni dizajn i povezivanje sa turističkom ponudom.
Jedan od najvidljivijih rezultata projekta je razvoj prepoznatljivih kulturno-turističkih proizvoda, inspirisanih lokalnim kulturnim naslijeđem. Ovi proizvodi promovisani su kroz turističke organizacije, zanatske radionice, izložbe i događaje, čime je stvorena direktna veza između zanatlija, lokalne zajednice i turističkog tržišta.
Dio proizvoda predstavljen je i na srbijanskom paviljonu na izložbi Expo 2025 u Osaki, u Japanu, dok je od marta ove godine dio kolekcije dostupan u Etnografskom muzeju u Beogradu. Od oktobra 2024. godine proizvodi su izloženi i u Turističkoj organizaciji Grada Sremska Mitrovica, jednoj od lokacija na kojoj su održavane radionice za žene iz lokalne zajednice.
Posjeta je nastavljena u Sremskim Karlovcima, gdje je predstavljen projekat „ADAPTvitis”, realizovan u okviru Programa prekogranične saradnje Hrvatska–Srbija. U okviru ove posjete predstavljen je Centar za prevenciju negativnih uticaja klimatskih promjena u vinogradarstvu.
Projekat „ADAPTvitis” predstavlja značajan primjer uspješne prekogranične saradnje usmjerene na očuvanje i unapređenje vinogradarstva u uslovima sve izraženijih klimatskih promjena. Kroz primjenu naučnih istraživanja, inovativnih rješenja i razvoj otpornijih sorti vinove loze, projekat doprinosi jačanju otpornosti vinogradarskog sektora, očuvanju tradicije i kulturnog naslijeđa, ali i održivom razvoju cijelog regiona. Poseban značaj ogleda se u povezivanju naučne zajednice, proizvođača i institucija, kao i u stvaranju konkretnih mehanizama za ublažavanje negativnih posljedica klimatskih promjena i zaštitu jedne od najvažnijih poljoprivrednih grana u ovom dijelu Evrope.
Terenska posjeta bila je prilika da se predstave konkretni rezultati podrške Evropske unije u prekograničnom području, kao i značaj saradnje institucija, lokalnih aktera i projektnih partnera. Posjećeni projekti pokazali su kako prekogranična saradnja doprinosi očuvanju kulturnog naslijeđa, razvoju turizma, osnaživanju lokalnih zajednica i stvaranju novih mogućnosti za održivi ekonomski razvoj.
